Make your own free website on Tripod.com

Egitim Fakültesi 2006-2007 egitim-ögretim Yili iLkokuma ve Yazma Ogretimi dersi

Ogrenme&ogretme Teknikleri
Ana Sayfa
Egitim
ilkokumayazma ogretiminde ogretmen Gorusleri
Gagnenin Ogretim modeli
Tam ogrenme Kurami
Turkcenin temel becerileri&ilkokumayazma ogretimi
ogretimYontemleri
Yeni Türkçe Programi
Ogrenme&ogretme Teknikleri
ilkokumayazma Ogretiminde ogrenme Sorunlari olan cocuklar
Ses Temelli Cümle Yöntemi Uygulamalari

Konuyu anlatan arkadaşlar.: Hasan Şekerli, Hüseyin Can , Ersin Özmen, Fatih Bozkurt

 

2.ÖĞRENME ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ


1.GRUP(E,L,A,T)SESLERİ OKUMA YAZMA ETKİNLİKLERİ


  • Öğretimin ilk basamağında ses doğal olarak hissettirilmelidir.Örneğin;”e” sesi sesi öğretilirken bebeğini sallayan annenin sesi,” eeee…..!,eee…!,ee…!gibi.

  • Öğrenciler böylece sesleri doğal haliyle tanırlar

  • Bu seslere varlık ve insan adları verilmelidir.Örneğin, “e” sesine “edik” “emel” kelimeleri örneklendirilebilir.

  • Sesin içinde bulunduğu varlık ve insan adlarına örnekler istenmelidir. Bunun için,içinde “e” sesi bulunan bir kelime söyle.

  • Öğretmen olumsuz örneklerde vermelidir. “l” sesi olmayan örnekler vermelidir: Kaya,tahta,tebeşir vb. gibi.

  • Öğrencilerden,içinde istenilen bir sesin olmadığı kelimelere örnekler bulmaları istenmelidir.Örneğin içinde “t” sesi olmayan bir isim söyle (Ayşe,Hasan vb gibi)



  • Öğrencilere varlıklar gösterilerek sesin hangi varlıkta bulunup bulunmadığı sorulabilir.

  • Öğrencilere çalışma yaprakları verilerek içinde istenen ses bulunan bir varlık sesi yapmaları istenebilir

1)Görsel Yazma


  • Öğrenilecek harf tahtaya defalarca yazılmalıdır.

  • Öğretmen havada harfi eli ve başıyla yazar.Öğrencilerden tekrar etmesi istenir.

  • Sesin kelimeler içinde yada doğal seslendirme şekillerine,baş vurularak,öğrenci zihninde görsel algı ve işitsel algının bütünleştirilmesi sağlanmalıdır.


  • Önemli olan sesin algılanmasıdır. Ancak harf de sesin sembolüdür.

  • Öğrencilerin harfi görünce sesi söylemesi,sesi çıkarınca harfi yazması harf ses ilişkisinin kurulduğunu gösterir.

  • Harf-ses ilişkisini somutlaştırmalıyız.

  • Öğrenciye sesi ve onun temsilcisi olan harfi anlamlı hece ve cümleler içinde öğrenciye sıkça gösterilmelidir. Örneğin,”t” sesi için “top”,”tut”,”a” sesi için “arı”,”ayı” vb kelimelerden yararlanılabilir.

  • Yazmadaki yetersizlikler testlerle belirlenmelidir

  • Eğer yetersizlik varsa bu öğrencilerin harfleri doğrudan yazmaları ertelenerek,kalem tutma becerileri geliştirilmelidir.

  • Yazmada sorun yaşayan öğrencilerin durumu abartılmamalı,küçük başarılar ön plana çıkarılarak yazmaya yönelik özgüven kazandırılmalıdır.

  • Harfin öncülüğünü oluşturan basit çizgiler geliştirilerek aşamalı olarak yazmaya geçilmelidir.

  • Öğrencilerin yetenekleri göz önünde bulundurularak gereksiz kıyaslamalar yapılmamalıdır.

  • Yapılacak yazı çalışmaları bıkkınlığa sebebeiyet vermemelidir.

  • A)”E” Sesi

  • B)”L” Sesi

  • L” sesi tanıtılarak “e” sesiyle ilgili ilk anlamlı yapı oluşturulmalıdır.”el”,”ele””el ele” gibi.

  • Somutlaştırmak için “el” kelimesinin yanına resim yapılması öğrenmeyi kolaylaştıracaktır.

  • A” sesi,ses tanıtma tekniklerine uygun olarak yazılmalıdır.

  • Ses tanıtıldıktan sonra diğer tanıtılan “e” ve “l” sesleriyle aynı yapılarda kullanılmalıdır.

  • al”,”ela” ve “ela al” gibi.

  • Resimlerin desteğinde anlamlı yapılar oluşturulmalıdır.



  • Ela al.







  • Lale al.






  • El ele al.

  • T” sesi tanıtma tekniklerine uygun olarak tanıtılır

  • Tanıtım yapıldıktan sonra diğer öğrenilen seslerin de yer aldığı anlamlı yapılar oluşturulmalıdır.

  • at” “et” “ata” gibi.

  • Bundan önceki sözcüklerle kaynaştırılarak yeni cümleler üzerinde çalışılmalıdır.”ela at” gibi.







Ela al.








Lale at.



Öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılarak başarıları gözlenebilir.

  1. Öğrencilerden bir dizi sembol arasından öğrenilen sesin sembolü olan harfi bulmaları istenebilir.

  2. Öğrendikleri her bir sesin, hangi varlıkların adı içerisinde bulunduğunu, resimlerini inceleyerek göstermelerini istenebilir.

  3. Öğrendikleri, her bir sesin, hangi varlık isimlerinin içerisinde bulunduğu sorulabilir.

  4. Değerlendirme sonuçlarına göre aşağıdaki işlemler yapılmalıdır.

5. Öğrenci dosyalarını işlenmelidir.

6. Öğrenci gözlem formlarını işlenmelidir.

7. Öğrenci öz değerlendirme formları işlenmelidir.


  • Öğrencilerle birlikte kurulan anlamlı yapılar,anlamlı görsellerle desteklenmelidir.

  • Elde edilen hece,sözcük,cümle ve metinler önce öğretmen sonra öğrenci tarafından koro şeklinde okunmalıdır.

  • Bu metni,öğrencilerle birlikte müzikal bir ifadeyle mırıldanılmalıdır.

  • Anlamlı yapılara uygun resim yapmaları istenmelidir.

  • Anlamlı söz,cümle yada metinler,bölümler halinde yada bütün olarak yazılmalıdır.

Öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılarak başarıları gözlenebilir.

  1. Öğrencilerden bir dizi sembol arasından öğrenilen sesin sembolü olan harfi bulmaları istenebilir.

  2. Öğrendikleri her bir sesin, hangi varlıkların adı içerisinde bulunduğunu, resimlerini inceleyerek göstermelerini istenebilir.

  3. Öğrendikleri, her bir sesin, hangi varlık isimlerinin içerisinde bulunduğu sorulabilir.

  4. Değerlendirme sonuçlarına göre aşağıdaki işlemler yapılmalıdır.

Öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılarak başarıları gözlenebilir.

  1. Öğrencilerden bir dizi sembol arasından öğrenilen sesin sembolü olan harfi bulmaları istenebilir.

  2. Öğrendikleri her bir sesin, hangi varlıkların adı içerisinde bulunduğunu, resimlerini inceleyerek göstermelerini istenebilir.

  3. Öğrendikleri, her bir sesin, hangi varlık isimlerinin içerisinde bulunduğu sorulabilir.

  4. Değerlendirme sonuçlarına göre aşağıdaki işlemler yapılmalıdır.

DİNLEME ETKİNLİĞİ



  • OKUMA VE YAZMA ÖĞRENME SÜRECİ DEVAM EDERKEN , SIK SIK DİNLEME ETKİNLİKLERİNE BAŞVURMAK GEREKİR

ATATÜRK’ ÜN ADI


  • ATATÜRK , Selanik te doğdu .babası Ali Rıza Efendi idi. Annesi ise Zübeyde hanım‘dı .ATATÜRK ün Makbule adında bir de kız kardeşi vardı.

ATATÜRK,okulda çok çalışkandı en çok da matematik dersini severdi . O zaman ki adı Mustafa idi. Matematik öğretmeninin adı da Mustafa idi .

Bir gün Matematik öğretmeni ona ;

-senin adın Mustafa benim de adım Mustafa böyle olmaz.

Arada bir fark olmalı . Bundan sonra senin adın MUSTAFA KEMAL olsun demiş,dedi.

Mustafa Kemal , gittiği her okulu çok iyi dereceler ile bitirdi . Türk ordusuna subay oldu. Düşman ülkeler ,güzel yurdumuzu parçalamak ve elimizden almak istediler. O , askerlerimizin başına geçti . Düşmanları güzel ülkemizden kovdu . Cumhuriyetimizi kurdu . Ülkemize daha pek çok yenilikler getirdi.

Daha sonra da Milletimiz O na ,”ATATÜRK” dedi . Böylece adı Mustafa Kemal ATATÜRK oldu.

  1. HAZIRLIK


  • A) ÖN HAZIRLIK


  • Öğrencilerden ,dinleme pozisyonuna geçmelerini isteriz .

  • Öğrencilerin dinleme konusuna odaklaştırabilmek için;

a) FIKRA ANLATABİLİRİZ.

b) GÜNÜN ANLAMINA UYGUN ESPRİ YAPABİLİRİZ.


c) işlenecek metinle ilgili , herhangi bir şarkı ,türküyü

birlikte söyleyebiliriz .

d) ÖZEL YETENEĞİ OLAN BİR ÖĞRENCİNİN

ORTAMI CANLI TUTABİLECEK BİR ETKİNLİĞİNE

YER VEREBİLİRİZ .

B) ZİHİNSEL HAZIRLIK


1)ÖN BİLGİLERİ HAREKETE GEÇİRME

İşleyeceğimiz konu ile ilgili öğrencilerin ön

bilgilerini harekete geçiririz.


2)ANAHTAR KELİMELERLE ÇALIŞMA

Metinde yer alan anahtar kelimelerin

anlamlarını öğrencilerin tartışarak bulmalarını isteriz.

3) TAHMİN ETME

öğrencilere okuyacağımız metnin başlığını ,anahtar

kelimeleri de vererek okuyacağımız metnin içeriğini tahmin etmelerini isteyebiliriz .


2) ANLAMA

  • A) DİNLEME VE GÖRSEL OKUMA

1)DİNLEME

Metni okumadan önce öğrencilerimize dinleme kurallarını hatırlatırız .

Öğrencilerden ,dinleme sürecinde ,daha önce yaptıkları tahminin doğru olup olmadığını kontrol etmelerini isteriz .

Okumaya başlarken , öğrencilerimizin ,sesimizdeki vurgu ve tonlamaya dikkat etmelerini isteriz .

Okumayı bazı yerlerde durdurup…. bundan sonra ne olmuş olabilir? ve bunun gibi soruları öğrencilere yönlendirerek tahmin yapmalarını sağlamalıyız.

dinlemeyi bitirdikten sonra doğru tahminlerde bulunup bulunmadıklarını konuşma kuralları çerçevesinde tartışırız.


2) GÖRSEL OKUMA

Okuma sonrası ,öğrencilerden okuma parçası resimleriyle metnin içeriği hakkında ilişki kurarak ,resimler arasında hangilerinin bu içeriğin anlamını desteklediğini konuşma kurallarına uygun olarak tartışmalarını isteriz .

b)Metin inceleme

- metnin kendilerine ilginç gelen bir bölümünü ,

nedenleriyle birlikte anlatmalarını isteriz .

- metnin öğrenciler tarafından zihinde canlandırarak

oyunlaştırılmasını isteriz .

c) Söz varlığını geliştirme

Kelimelerin anlamlarını tartışarak bu kelimeleri cümlelerde

kullanmalarını isteriz.

3) METİN ARACILIĞI İLE ÖĞRENME


a)GÜNLÜK HAYATLA İLİŞKİLENDİRME

ATATÜRK olmasaydı ülkemizin başına neler gelebilirdi?

Sorusuna beyin fırtınası tekniğiyle , konuşma kurallarına

uygun cevaplar ararız.


b)DİĞER DERSLERLE İLİŞKİLENDİRME

Müzik dersinde, bir ATATÜRK şarkısı çalınabilir


4) KENDİNİ İFADE ETME


a) KONUŞMA VE GÖRESEL SUNU

- Öğrencilerden ,Atatürk ün hayatı ile ilgili olayları ,metin görsellerini de kullanarak sade bir dille konuşma kurallarına uygun olarak özetlemelerini isteriz.

- ATATÜRK ün hayatı ile ilgili olayları ,öğrencilerin birbirlerine soru sormalarını sağlayarak tartışmalarını sağlarız .


DRAMA


ATATÜRK ile matematik öğretmeni arasında yaşanan olayı öğrencilerimizden zihninde canlandırarak oyunlaştırmasını isteyebiliriz .


b)SÖZ VARLIĞINI KULLANMA

Yeni öğrendikleri kelimeleri yerinde ve anlamına uygun olarak konuşmaların da kullanmalarını istemeliyiz.


    1. DEĞERLENDİRME


  • Kendini değerlendirme formundan yararlanarak , öğrencilerin kendilerini değerlendirme düzeylerini inceleyiniz .

  • Öğrencilerin ,etkinliklere katılma düzeylerini gözleyiniz.

III. SERBEST OKUMA YAZMAYA GEÇİŞ



ilk okuma-yazma öğretim süreci ilerledikçe çocukların büyük çoğunluğunun kendi kendilerine okuma-yazma diyebileceğimiz kendi kendine okuma yazma dönemi başlar.


Serbest Okumaya Geçişte Yaralanılabilecek Kaynaklar:



  • Serbest okumaya geçişte öğrencilerin önlerine konulan her türlü okuma materyalini okumaları beklenmemelidir.

  • Öğrencilere bu dönemde sunulacak okuma materyalleri adı üzerinde tam bir geçiş materyali olmalıdır.

  • Çocuklara sunulacak okuma materyalleri, onların çok iyi bildikleri sözcüklerden oluşan basit metinler olmalıdır.

  • Geçiş metinlerinde daha önce öğrenilen hece ve sözcük sayısı giderek azaltılarak yerini yavaş yavaş çocuğun günlük dilde bildiği, ancak öğrendiği cümlelerde bulunmayan sözcükler olmalıdır.

  • Serbest okuma yazmaya geçişte yaralanılabilecek okuma materyallerinin çok iyi örneklerinden birisi de Türk folklor değerleri arasında örnekleri sıkça bulunan bilmeceler, tekerlemeler, masallar, türküler, maniler ve öykülerden yaralanmaktadır.

  • Bu materyallerin öğrenilmesinde yazı tahtasından yaralanılabilir. Bu materyalleri öğretmen örnek bir yazıyla tahtanın bir köşesine yazmalı, gerekirse öğrenciler bunları ezberleyinceye kadar tekrar tekrar okunmak üzere yazıldığı köşede kalması sağlanmalıdır.

  • Serbest okumaya geçişte kullanılan okuma materyalleri öğrencilere yazdırılmalıdır.

  • Çocukların duygu, düşünce ve izlenimlerini anlatacakları serbest yazma çalışmalarına yer verilmelidir.

  • Çocuklar söylenenleri dikte etmeyi yavaş yavaş öğrenmelidirler.



Çocuk Kitapları:


Çocuk kitaplarında aranılacak nitelikler:

  1. Çocuk kitapları, çocuğun gelişme düzeyine uygun konuları işlemeli, dili yalın, kavramlar acık olmalıdır.

  2. Konular ilgi çekici biçimde sunulmalı, eğlendirici, öğretici ve düşündürücü olmalıdır.

  3. Konunun işlenişi bilim verilerine ve insanlık değerlerine uygun olmalıdır. İnsanı ve çevresini gerçekçi açıdan tanıtmalı, yurt sevgisini,insan sevgisini ve yardımlaşma duygusunu güçlrndirici olmalıdır.


4. Çocuğu, düşündürücü, denemeci, araştırıcı bir kimlikle yetiştirmeyi amaçlamalıdır.

5. Çocuğa kendini tanımasına kişiliğini geliştirmesine katkıda bulunmalıdır.


1. Sınıf Çocuk Kitaplarının Özellikleri:




  • Kapak kağıdı sağlam ve kaliteli olmalıdır. Kapak resimleri canlı, içerikle ilgili, çocuk düzeyine uygun ve çocukta okuma isteği uyandırabilecek nitelikte olmalıdır.

  • Sayfa kenarlarında geniş boşluklar olmalıdır.

  • Kitaptaki cümlelerin kelime sayısı ortalama sınıf düzeyine uygun olmalıdır.

  • Mecazlı söyleyişlerden kaçınılmalıdır.

  • Bileşik zamanlı fiiller kullanılmamalıdır.

  • Kitaplar, fantastik, masal, şiir türünde olmalıdır.


  • Olay, olayın geçtiği yer ve olayın geçtiği zaman açıkça belirgin olmalıdır.

  • Bir durumla ilgili tek yönlü bakış açısı içermelidir.

  • Her sayfada metni destekleyici resimler olmalıdır.

  • Resimler yorumlamaya uygun nitelikte, sevimli ve açıklayıcı olmalıdır.

  • Basit bir kurguya sahip olmalıdır.

  • Bilgiler güncel olmalıdır.

  • Her türlü önyargıdan arındırılmış olmalıdır.

  • Diyaloglara yer verilmelidir.


ÖRNEK METİN İŞLEME ETKİNLİĞİ


(Tema:Sağlık ve çevre)



İKİ KİŞİLİK OYUN


GÖKKUŞAĞI


Hey papatya! Baksana!

Ne güzel benim renklerim.

Ne beyazım, ne sarı,

Bin bir renk içindeyim.

PAPATYA



Böbürlenme renkli kuşak

O renkler senin değildir.

Eğer giderse güneş,

Sana gününü gösterir.

1.HAZIRLIK

A.Ön Hazırlık

  • Öğrencilerden çeşitli ders araç gereçlerini kaldırarak sınıf içi sessizliği sağlamaları ve çalışma pozisyonuna geçmeleri istenir.

  • Öğrenciyi derste tutabilmek için;

  • Fıkra anlatılabilir

  • Günün anlamına uygun espri yapılabilir

  • İşlenecek metinle ilgili,herhangi bir şarkı,türküyü birlikte söylenebilir

  • Özel yeteneği olan bir öğrencinin ortamı canlı tutabilecek bir etkinliğine de yer verebilebilir.


B. ZİHİNSEL HAZIRLIK


  • 1. Ön Bilgileri Harekete Geçirme

  • 2. Anahtar Kelimelerle Çalışma

  • 3. Tahmin Etme

  • 4. Metni Tanıma


2. ANLAMA


a. Dinleme,Okuma ve Görsel Okuma


  • 1. Dinleme:

  • a. Şiiri okurken dinleme kurallarına ve yapacağınız vurgu,tonlama ve sesimizdeki duygu yansımalarına dikkat etmelerini isteriz.

  • b. Şiiri okurken az önce yaptıkları tahminlerinde yanılıp yanılmadıklarını kontrol etmeleri istenerek şiir okunur.

  • c. Öğrencilerden şiirin içeriği hakkındaki tahmini değerlendirmeleri alınır.

  • Şiir üzerinde konuşma kurallarına uygun olarak tartışma ortamı oluşturulur.


2. Okuma


  • a. Öğrencilerden şiiri, bireysel, grup halinde ve sınıfça okumalarını isteriz

  • b. Okurken şiirdeki duyguyu ses tonuna yansıtmaları ve beden diliyle bu duyguyu desteklemeleri istenir.

  • c. Okurken, öğrencilerden anlamını bilmedikleri kelimeleri belirlemeleri istenir.

  • Öğrencilerle birlikte sözlükten bu kelimelerin anlamlarını inceleyerek, yapılan tahminlerin doğruluğunu karşılaştırmaları istenir.

3.Görsel okuma


  • Okuma sonrası şiire ilişkin görsellerle, şiirin içeri arasıdaki ilişkiyi sorgulamaları istenir. Öğrencilerden,görseller üzerinde birbirine sorular sorarak tartışmaları istenir.

b. Şiiri inceleme


  • Öğrencilerden şiiri yeniden okuyarak, şiirle ilgili aşağıdaki soruların cevaplanması istenir.

  • a. Gökkuşağı neden öğünüyor?

  • b. Papatya gökkuşağının bu öğünmesine ne karşılık veriyor?

  • c. Gökkuşağı renklerini kimden alıyor?

  • d. Şaire göre, gökkuşağı gününü nasıl görür?

  • e. “sana gününü gösterir,” sözlerinden ne anlıyorsunuz?

  • 2. öğrencilerden gökkuşağı ile papatya arasında geçen konuşmayı zihinlerinde canlandırarak resimlemeleri istenir.

c.Söz Varlığını Geliştirim


  • Kuşak, renk, böbürlenme, papatya kelimelerinin anlamlarını öğrencilerle birlikte konuşma kurallarına uygun olarak tartışınız.

  • Öğrencilerin şiirden kendilerinin tespit ettikleri kelimelerin anlamlarını tartışınız.

3.METİN ARACILIĞI İLE ÖĞRENME


a. Günlük Hayatla İlişkilendirme


  • Öğrencilerden gözlemledikleri bir gökkuşağı olayını arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir.

  • b. Diğer Derslerle İlişkilendirme

  • 1.Hayat Bilgisi Dersiyle,

  • 2.Müzik Dersiyle,

  • 3.Resim Dersiyle İlişkilendirme.

  • c. Araştırma

  • Öğrencilerden çeşitli atmosfer olaylarını gözlemleyerek yeri geldiğinde arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir.

4.KENDİNİ İFADE ETME


a. Zihinsel Hazırlık


  • Örnek Konuşma Ve Yazma Konuları

  • 1.Öğrencilerden şiirin bir bölümünü bakarak yazmaları istenebilir.

  • 2.Öğrencilere şiirin bir bölümü dikte ettirilebilir.

  • 3.Yukarıdaki etkinliklerin sözel olarak da sunmaları istenebilir.

  • 4.Öğrencilere şiirin görselliğini tartışmak amacıyla,”Bu görselleri siz yapsaydınız hangi resimleri yapardınız?”sorusunu tartışmaları istenir.


b. Konuşma, Yazma Ve Görsel Sunu


  • Öğrencilerden şiiri, ses tonunu ve beden dilini etkin bir şekilde kullanarak okumaları istenir.

  • Drama

  • Papatyayla gökkuşağı arasında geçen konuşmayı, öğrencilerden oyunlaştırmaları istenir.

  • c. Söz Varlığını Kullanma

  • Kelime Tombalası:Kelime tombalası oyunu düzenleyerek öğrencinin zarfın içinden çektiği kelimelerden cümleler yapmaları istenerek yeni kelimelerin yerinde ve anlamına uygun olarak kullanılmasına yardımcı olunur.

5.DEĞERLENDİRME


  • Öğrencilerin etkinliklere katılma düzeyleri gözlenerek başarıları değerlendirilir.

  • Öğrenciler,çalışma kağıtları ve gözlem formlarını kullanarak değerlendirilir.


 

Enter supporting content here