Make your own free website on Tripod.com

Egitim Fakültesi 2006-2007 egitim-ögretim Yili iLkokuma ve Yazma Ogretimi dersi

ogretimYontemleri

Ana Sayfa
Egitim
ilkokumayazma ogretiminde ogretmen Gorusleri
Gagnenin Ogretim modeli
Tam ogrenme Kurami
Turkcenin temel becerileri&ilkokumayazma ogretimi
ogretimYontemleri
Yeni Türkçe Programi
Ogrenme&ogretme Teknikleri
ilkokumayazma Ogretiminde ogrenme Sorunlari olan cocuklar
Ses Temelli Cümle Yöntemi Uygulamalari

Burada ilkokuma ve yazma öğretim yöntemleri ve öğretmenlerin görüşleri hakkındaki bilgileri bulacaksınız.
Konuyu anlatan arkadaşlar : Emel şefik, Mahir Kanık.
 
 
 

 

İLKOKUMA-YAZMA ÖĞRETİMİNDE
ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

GİRİŞ
Modern toplumsal hayatın gelişmesiyle okuma-yazma öğrenmenin önemi artmış olup, okur yazarlık oranındaki yükseklik çağdaş gelişmenin bir ölçütü haline gelmiştir. Bu öneminden dolayıdır ki ilkokuma-yazma öğretimini çocuğa sadece ilkokuma-yazma becerisinin kazandırılacağı bir çalışma olarak düşünülmemesi gerektiği görüşü yaygın bir kabul görmüştür. İlkokuma-yazma öğretiminde hedef; okuma-yazma becerisini kazanmış olan çocuğun, aynı zamanda hızlı, doğru, anlayarak okuması,okumaktan zevk alması ve işlevsel bir yazma yeteneği geliştirmesi olarak ele alınmaktadır,

İLKOKUMA-YAZMA ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN YÖNTEMLER
Okuma-yazma öğretiminde, tarihi gelişim süreci de dikkate alındığında çeşitli öğretim yöntemleri uygulanmıştır. Gray (1975)'e göre İlkokuma-yazma öğretim yöntemleri aşağıdaki yaklaşımlarla ele alınmaktadır.

İLKOKUMA YAZMA YÖNTEMLERİ

A.Bireşimsel(sentetik)yöntemler

1.harf(alfabe)yöntemi 2.ses(fonetik)yöntem 3.hece yöntemi

B.Çözümleme yöntemi

1.kelime yöntemi 2.cümle yöntemi 3.öykü yöntem

C.Karma yöntemler

A. Fonetik (Ses) Değerlerini Öne Alan Yöntemler
Gray (1975)'de fonetik değerleri öne alan yaklaşımlar, Türkçe literatürde daha çok adında "bireşim yöntemi" olarak söz edilen yaklaşımlardır. Bu yaklaşımlar sırasıyla şunlardır:

1. Alfabe Yöntemi: Bu yöntemde önce harfler öğretilir, Harflerin ikişerli üçerli hecelemesinden sonra kelimeler cümleler oluşturularak öğretime devam edilir. Bu yaklaşım en eski ve yüz yıllar boyunca sürmüş bir öğretim yaklaşımıdır.

2. Ses (Fonetik) Yöntem: Bu yaklaşımda önce dildeki seslerin tanıtılmasıyla öğretime başlanır. Bu yaklaşımda sesleri tanımak için kelimelerin ilk sesinden yararlanılır. Örneğin, "o" sesi için "okul", "a" sesi için "at", "d" sesi için "dede" kelimesinden yararlanılır.Seslerin tanıtımı önce belirlenmiş bir sıraya görü alfabedeki ünlü sesler ve daha sonra da ünsüz seslerin tanıtımı şeklinde olur. Sesler bu şekilde tanıtıldıktan sonra da yukarıda sözü edilen alfabe yönteminde olduğu gibi, önce bu seslerle ikişerli üçerli heceler, bu hecelerden de aşamalı olarak kelime ve cümlelere doğru bir yol izlenir.

3. Hece Yöntemi: Bu yaklaşımda öğretimin temelini hece oluşturur. Öğrenilen hece sayısı arttıkça bu hecelerden yeni yeni kelime ve cümleler oluşturularak öğretim devam eder. Bu yaklaşımda, öğretimin başlangıcının hece olması nedeniyle yukarıda sözü edilen diğer bireşim (sentetik) yöntemlerinden farklı, ancak, heceden kelime ve cümlelere doğru bir öğretim şekli uygulanmış olması bakımından da benzer bir yol izlendiği görülmektedir.

B. Okuduğunu Anlamayı Esas Alan Yöntemler
Gray (1975)'e göre, okuduğunu anlamayı öne çıkaran bu yaklaşımlardan Türkçe literatürde "çözümleme yöntemleri" olarak söz edilmektedir: Bu yaklaşımlar ise şunlardır.

1. Kelime Yöntemi: Bu yöntemde kelime bir anlam birimi olarak ele alınmaktadır. Her öğretilen yeni kelime, önce cümle veya cümlecikler içerisinde tekrar edilir. Daha sonra kelime içerisindeki hece ve harflere öğrencinin dikkati yönlendirilir. Arka arkaya öğretilen kelimelerin birbiriyle cümle ve metin ilişkisine dönüşecek şekilde seçilmesine özen gösterilir. Bu yöntem içinde yer alan Gray (1975)'de sözü edilen bir de "cümlecik yöntemi" bulunmaktadır. Bu yönteme göre, basit bir cümle parçası içine aldığı kelimeden daha anlamlıdır. Daha hızlı okuyucu yetiştirmek için bir kelime grubuyla işe başlamak daha iyi bir yaklaşımdır.

2. Cümle Yöntemi: Bu yaklaşımda gerçek bir doğal düşünce birimi olarak cümle ele alınmaktadır. Kelimeler cümle içerisinde gerçek anlamına ve konuşma vurgusuna sahip olabilirler. Cümle aynı zamanda bilgiyi kazanma sürecine uygun bir özellik taşır. Cümle ile öğretimde, arka arkaya öğretilen cümleler bir metin bütünlüğü oluşturacak biçimde seçilirse öğretime sağlayacağı yarar daha da iyi olacaktır. Cümle öğrenciyi okuduğu konuyu düşündürmeye yönelttiği için, okuduğunu anlamada daha etkin bir yarar sağlayacaktır. Cümle zaman içerisinde kelimelere, kelimeler hecelere, heceler de harflere ayrılarak çocuğun okumayı çözümlemesi öğretimin aşamalarını oluşturur.

3. Öykü Yöntemi: Cümle yönteminin daha geniş bir uygulamasıdır. Bu yaklaşımda, öyküler çocuklar için daha ilginç olduğu için okuma-yazmanın öğrenilmesi daha da çekici hale geldiği düşüncesinden hareket edilir. Öykülerle gerçek düşünce zinciri oluşturduğundan, diğer bütün yöntemlerin sakıncalarının bu yaklaşımla ortadan kaldırılacağına inanılmaktadır. Öğretime çocukların ilgisini çekmek amacıyla önce öykünün anlatılmasıyla başlanmakta, daha sonra da öykü bütün detaylarıyla öğrencilere tanıtıldıktan sonra, analitik bir yaklaşımla, öyküyü oluşturan cümleler, cümleler içinde kelimeler, kelimeler içinde heceler, heceler içinde de sesler tanıtılarak çocukların okumayı çözümlemeleri yoluna gidilmektedir.

C. Karma Yöntemler
Bu yaklaşım, bireşimsel yöntemlerin sakıncalarından kaçınmak, çözümleme yöntemlerinin uygulamadaki güçlüğünü gidermek amacıyla daha çok uygulamadaki öğretmenlerin geliştirdiği bir ara öğretim yoludur (Çelenk, 1993). Bu yöntemlerde, harf-fonetik, fonetik-hece, fonetik-kelime, hece-kelime- harf, cümlecik-cümle, kelime-hikâye-cümle vb biçimde bir araya getirilerek harmanlanmaktadır. Yöntemin, "eklektik (seçici)" ve "bilinçlendirme" başlıkları altında iki ayrı yaklaşımı vardır (Güneş, 1997).

TÜRKİYE'DEKİ İLKOKUMA YAZMA PROGRAMININ YAKLAŞIMI
İlköğretim okulu 1. kademe programında, ilkokuma-yazma öğretiminde izlenecek yol şu şekilde özetlenmektedir (MEB, 1995, s.66):

"İlkokuma ve yazmaya öğrencinin anlayabileceği kısa cümlelerle başlanmalıdır. Zamanla bu cümleler kelimelere,
kelimeler hecelere, bölünmelidir. Daha sonra heceler içindeki harflerin sesleri sezdirilmeye çalışılmalıdır.
Bu çözümlemeler sonunda elde edilen kelime, hece ve sezilen harflerle yeni yeni cümle ve kelimeler kurulmalıdır.
Cümlelerin, kelimelerin ve hecelerin bölünmesini kolaylaştırmak için öğretmen aynı kelimeleri içine alan cümlelerden,
içinde aynı hece bulunan kelimelerden yararlanmalıdır. Üzerinde durulan cümle ve kelimeleri öyküler, masallar,
tekerlemeler içinde kullandırmaya önem vermeli ve ilkokuma ve yazma konularının öğrencilerin ilgisini çekecek nitelikte
olması sağlanmalıdır."

Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılabileceği gibi, ilköğretim okulu 1. sınıf ilkokuma-yazma öğretim programı, cümleden başlayan çözümleme yöntemini önermektedir.

İLKOKUMA-YAZMA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE BAŞVURMANIN GEREKLİLİĞİ
Eğitimde niteliğin geliştirilmesi, eğitim kurumlarının en önemli görevidir. Eğitim kurumlarında tüm eğitim etkinlikleri önceden hazırlanan bir programa bağlı olarak yürütülür. Çünkü, uygulanan eğitimin niteliği büyük ölçüde uygulanan programın kalitesine bağlıdır. Uygulanan programın kalitesi ise çağın bilimsel ve teknolojik gelişmelerine uygun olarak kendisini yenileyebilmesi, yani geliştirebilmesiyle olanaklıdır. Program geliştirme, en genel anlamıyla, programın tasarlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve değerlendirme sonucu elde edilen veriler doğrultusunda düzeltilmesi; bir ölçüde yeniden düzenlenmesi sürecini içerir. Bu anlamda program geliştirme sürekli yenileşme çabasını gerektirir (Erden, 1993).

Öğretmen eğitim programlarının uygulanmasından sorumludur. Uygulamadan doğan sorunları yaşayan ve bunun sonucunda da rahatsızlıkları, eksiklikleri en iyi gören durumundadır. Bu nedenle, ilkokuma-yazma öğretimi programının uygulanması sırasında karşılaşılan sorunları öğretmen görüşlerine göre saptayıp değerlendirmek ve bu doğrultuda programın iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirmek, eğitim sorunlarını kaynağında çözmenin bir yoludur.

Problem
İlkokuma-yazama öğretim programının uygulanmasında karşılaşılan sorunlara yönelik öğretmen görüşleri nelerdir?

Alt Problemler

1. İlkokuma ve yazma öğretim programından doğan sorunlar nelerdir?
2. Öğretmenlerin yeterliklerine ilişkin sorunlar nelerdir?
3. Okul-aile ilişkilerinden kaynaklanan sorunlar nelerdir?
4. Öğretmenlerin bu sorunların çözümüne ilişkin önerileri nelerdir?

YÖNTEM
Araştırmanın alt problemlerinin analizinde niceliksel ve niteliksel verilerden yararlanılmıştır. Niteliksel verilerin elde edilmesinde anket-tarama (survey) ve niteliksel verilerin toplanmasında da yapılandırılmış görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Niceliksel verilerle öğretimde karşılaşılan sorunların kaynağı belirlenmeye çalışılmış olup, niteliksel verilerle de bu sorunlara ilişkin öğretmenlerin düşünce ve önerileri saptanmıştır.

Araştırmanın evreni Bolu merkez ilköğretim okullarında çalışan sınıf öğretmenleridir. Araştırmanın örneklemi rasgele atama tekniği ile seçilen 103 sınıf öğretmeninden oluşmuştur. Niteliksel verilerinin elde edilebilmesi için 10 öğretmenin görüşüne başvurulmuştur. Bu öğretmenlerin 5 tanesini halen ilkokuma-yazma dersini yürütmekte olan öğretmenlerden, 5 tanesi de önceki yıllarda ilkokuma-yazma öğretiminde görev almış ve mesleğinde başarılı (okul yönetiminin başarılı bulduğu ve veliler tarafında tercih edilen) öğretmenlerden oluşmuştur. Ayrıca katılımcı öğretmenlerin seçiminde gönüllülük esası dikkate alınmıştır.

BULGULAR VE YORUM
Araştırmanın bu bölümünde öğretmenlerden elde edilen niceliksel ve niteliksel bulgulara yer verilmiş olup, bu bulgular doğrultusunda yorumlamalar yapılmıştır.

1. İlkokuma-yazma Öğretim Programına İlişkin Öğretmen Görüşleri
Bu başlık altında öğretmenlerden elde edilen, öğretim programının uygulanmasına ilişkin sayısal veriler TABLO da sunulmuş ve tabloların altında bu durumla ilgili öğretmen görüşlerine yer verilmiştir.

Tablo 'da de görüldüğü gibi, öğretmenlerin büyük çoğunluğu çözümleme yöntemine devam edilmeli görüşünü savunurken, önemli bir kısmı da karma bir öğretim yolundan yana görülmektedir. Bu konudaki öğretmen görüşleri aşağıda verilmiştir.

TABLO
İlkokuma-yazma Öğretiminde Öğretmenlerin Öğretim
Programına İlişkin Görüşleri

Yöntemler

N

%

Çözümleme yöntemine devam edilmelidir

58

57

Bireşim (harf) yöntemi uygulanmalıdır

1

1

Karma bir öğretim yolu izlenmelidir

23

22

Öğretmen yöntem seçiminde serbest olmalıdır

21

20

Toplam

102

100

Görüşme Sonuçları:
İlkokuma-yazma öğretiminde öğretmenlerin öğretim programına ilişkin görüşleri aşağıdaki noktalar üzerinde odaklanmaktadır.

  • Program hazırlanırken öğretmenin görüşü alınmalıdır

  • Çözümleme yöntemi ilkokuma-yazma öğretiminin en iyi yoludur.

  • (Ancak) öğretmen öğretim sürecinde kendi mesleki deneyimlerini kullanabilmeli, programın sınırlamaları öğretmenin yaratıcılığını önlememelidir

  • Önemli olan program değil öğretmenin iyi olmasıdır. Öğretmen iyi eğitilirse, program sorun olmaz.

  • Cümle ile başlayan çözümleme yöntemi iyi bir yöntemdir. Başka yöntem arayışlarına gerek yoktur.